Sunday, October 01, 2006

 

فرآيند توليد پليمر در صنايع پتروشيمي :

 

پتروشيمي بندرامام :

خوراك پتروشيمي :

خوراك اصلي پتروشيمي بندرامام گاز شيرين است كه از مناطق نفتي و پس از شيرين سازي به پتروشيمي فرستاده مي شود .

 

شيرين‌سازي (sweetening)

محصولات نفت بايد عاري از تركيبات سولفور (مركاپتان‌ها) باشند، به‌دليل اينكه در حين سوخت، گازهاي نامطلوب
Sox توليد مي‌كنند. در فرايند ذكر شده توسط اكسيداسيون، سولفور‌زدايي انجام مي‌‌شود كه به آن Merox ياMercaptan Oxidation گفته مي‌شود. اين فرايند در مورد LPG اشباع و غيراشباع، بنزين و كروزن كاربرد دارد.

مواد ديگري هم از قيبل نفتا بنزن و استايرين و نظاير آن وجود دارند كه بعنوان خوراك در واحدهاي مختلف از جمله واحد توليد پارازايلن و واحدهاي آروماتيك و بي دي اس آر مورد استفاده قرار مي گرند . ضمن اينكه بخش عمده اي خوراك واحد كلر آلكالي از نمك دريا تامين مي شود .

 

واحدهاي مختلفي دز پتروشيمي بندرامام وجود دارند كه شامل واحدهاي توليد پليمر هستند و تحت عنوان شركت بسپاران هستند و شامل : واحدهاي توليد پلي اتيلن سبك – پلي اتيلن سنگين و پي وي سي و لاستيك مصنوعي مي شوند .

واحد هايي كه موادي چون پارازايلين ، آروماتيك و اتيلن و اتان و پروپان و بوتان و پنتان توليد مي كنند بنام شركت فرآورش ناميده مي شوند .

شركت كيميا : هم وظيفه توليد نمك و تجزيه نمك و توليد گاز كلر و وينيل كلرايد و ام تي بي ايي را بر عهده دارد .

در زير خلاصه اي ازفرآنيد توليد هر يك از محصولات بيان شده مي پردازيم :

 

شركت كيميا : كه چند واحد مختلف دارد از جمله :

واحد تهيه نمك از آب دريا كه شامل چند صد هكتار زمين در كنار دريا  و در حاشيه پتروشيمي  است . آب دريا از طريق چندين پمپ قدرتمند به درون اين زمينها پمپاژ مي شود و درياچه مصنوعي بزرگي را بوجود آورده است كه بدليل عمق كمي كه دارد ميزان تبخير آن زياد است آب بتدريج تبخيرو تغليظ مي شود وبه حوضچه هاي مختلف هدايت مي شود تا نهايتا  نمك آن بر جاي مي ماند اين نمك توسط هاروستر جمع آوري مي شود و براي استفاده واحد نمك SALT PLANT= SP توسط كاميون به آن محل منتقل مي گردد .

سپس نمكها با آب شستشو داده مي شوند و خاك و ناخالصي هاي آن جدا مي شود تا براي تجزيه به واحد كلر آلكالي برود .

در واحد كلر آلكالي =CA توسط بخشي بنام CELL ROOM  اين نمك با استفاده از جريان برق تجزيه شده و كلز و سديم آن جدا مي شود گاز كلر سپس براي استفاده در واحد وي سي =VC فرستاده مي شود تا با تركيب با وينيل تبديل به وينيل كلرايد شود .

وينيل كبرايد خوراك واحد PVC است و در همين واحد است كه با انجام فرآنيد پلي مريزاسيون محصول پل وينيل كلرايد يا همان : PVC  توليد مي شود .

* واحد MTBE : ام تي بي اي از جمله فرآورده هايي است كه بجاي سرب به بنزين افزوده مي شود .متيل تري شري بويتل اتر را به اختصار MTBE مي گويند .

 

شركت فرآورش :

 

شامل : واحدهاي : NF و پارازيلين = PX و آروماتيك =AR و

واحد NF :

 بخش عمده اي از توليدات شركت پتروشيمي بندرامام را گازهاي اتان و پروپان تشكيل مي دهند كه در واحدهاي دوگانه : NF1 و NF2 ( و اخيرا هم كه قرار است واحد بازيافت اتان رتاه اندازي شود ) توليد مي گردند كه گاز طبيعي در برج هاي مخصوص برش داده مي شود و به اجزاي اوليه اش تفكيك مي گردد .

گاز C1  تا C7  و بالاتر است كه البته بخش عمده اي از آن متان است كه قابل متراكم شدن نيست اما بخش برش هاي ديگر از جمله : اتان و پروپان است كه پروپان با عنوان LPG عمدتا به خارج صادر مي شود كه حدود 2 ميليون تن از توليدات شركت را در بر مي گيرد پروپان در مخازن بزرگ LPG در دماي پائين نگهداري مي شود تا براي بارگيري توسط كشتي هاي مخصوص آماده باشد .

 

اما بخش عمده اي از اتان از به واحد اولفين OL فرستاده مي شود تا تبديل به اتيلن شود . كه همين اتيلن خوراك اصلي اغلب واحدهاي پليمري مانند : LD و HD و PP است . كار تبديل اتان به اتيلن از طريق كراكينگ در درون كوره هاي مخصوص و با استفاده از كمپرسور و پمپ و برج هاي بلند  صورت مي گيرد

  • واحد پارازيلين : كه خوراك آن مخلوط زايلين ها است .

  • واحد ارماتيك : كه خوراك آن نفتا است كه از پالايشگاه آبادان و از طريق خط لوله تامين مي شود .

  •  

 

 

شركت بسپاران : شامل واحدهاي مختلف مي باشند از جمله :

 

  • واحد LD = كه با خوراك اتيلن اقدام به توليد LOW DENSITY ETHYLENE مي كند

 ( اتيلن سبك )

  • واحد HD = HIGH DENSITY ETHYELEN يا همان اتيلن سنگين

  • واحد PP =POLY PROPYLENE پلي پروپيلن

 

شركت آب نيرو بندرامام :

 = UTواحد ارائه تسهيلات عمومي ( آب و برق و بخار ، هوا و سوخت )

 

اين شركت كه به اختصار  آن را UT= utility  مي نامند وظفه تامين آب و برق و بخا ر و هواي فشرده و ازت ، و سوخت مورد نياز واحدها را بر عهده دارد . در واقع UT قلب هر شركت پتروشيمي را تشكيل مي دهد كه اگر نباشد امكان فعاليت هاي واحدهاي مختلف پتروشيمي وجود ندارد .

 

UT از بخش هاي زير تشكيل شده است :

واحد 100 كه شامل 4 توربو ژنراتور گازي است كه هر كدام با ظرفيت اسمي 85 مگاوات طراحي شده اند اين توربين ها با سوخت گاز و در مواقع خاص با سوخت مايع قادر به كار هستند و نيروي محركه براي چرخش رتور ژنراتور را تامين مي كنند اين چهار واحد در مجموع تامين كننده برق مورد نياز مجتمع هستند .

 

واحد UT200 كه كار سوئيچينگ مدار فشا ر قوي را براي توزيع آن به واحدهاي مختلف بر عهده دارد شامل مدارهاي : SF6 ساخت شركت هلندي : هولك مي باشد .

 

UT300 : شامل سه توربو كمپرسور و يك الكتروكمپرسور است كه هواي را از اتمسفر گرفته و تا فشار حدود 9 كيلوگرم بر سانتي متر مربع فشرده مي كند و بدين ترتيب هم هواي خام مورد نياز مجتمع تامين مي شود د و هم خوراك لازم براي تغذيه واحد جداسازي ازت از هوا فراهم مي شود .

 

واحد UT400 : اين واحد شامل 3 كلد باكس : COLD BOX است كه هر كدام قادرند با استفاده از مبدلهاي حرارتي معكوس REVERSE HEAT EXCHENGER  و يك برج تفيكيك بنام  : RECTIFIER COLOUMN عمل جدا سازي ازت ( نيتروژن ) را از هوا انجام داده و نيتروژن با خلوص 99/99% توليد كنند . نيتروژن در مجتمع كابردهاي فراواني دارد از جمله بعنوان گاز خنثي براي تزريق PURGE كردن در داخل مخازن و ايزوله كردن قطعات از هوا و نظاير آن استفاده مي شود بخشي از ان هم براي واحد وينيل كلرايد فرستاده مي شود كه در فرآيند توليد آن واحد نقش دارد .

 

  • واحد UT500

 

 واحد توليد بخار : كه شامل 5 ديگ بخار = بويلر = BOILER  است كه هر كدام به ظرفيت توليد 300 تن بخار در ساعت كار مي كنند و در واقع تامين كننده بخار مورد نياز مجتمع است .

آب بدون املاح : DEMINIRALIZED WATER =DM از واحد آب بداخل اين ديگهاي بخار فرستاده مي شود و بعد ازاينكه به بخار با فشار متوسط و فشار بالا : SUPER HEAT STEAM  تبديل شد براي مصرف رد واحدهاي عملياتي ( فرآيندي = PROCESS ) فرستاده مي شود" بخار فوق اشباع " با درجه حرارت 450 درجه و فشار حدود 50 كيلوگرم بر سانتي متر مربع توليد مي شود كه عمده كاربرد آن در توربين هاي بخار است كه اين توربين ها نيروي محركه چرخشي براي راه اندازي انواع ماشين هاي دوار از قبيل پمپ ها ، كمپرسورها ، دمنده ها BLOWER و سانتريفيوژ ها و نظاير آن را فراهم مي كنند .

  • واحد UT600

  • واحد توليد آب صنعتي كه شامل 5 رشته : TRAIN مي باشد كه آب خام RAW WATER را از مخازن گرفته و بعد از عبور دادن از فيلترهاي شني SAND FILTER  و گرفتن كدورت و گل و لاي آن ، بخشي از آب را كلر زني كرده و براي مصرف آب آشاميدني متجتمع ارسال مي دارد و بخش عمده آب را هم به برج هاي سه گانه كه كار گرفتن املاح و ناخالصي هاي آب را بر عهده دارند ارسال مي كند : اين برجها بترتيب عبارنند از :

 

·        كاتيون فيلتر CATHION FILTER

·        دي كربونيتور DECARBONATOR

·        آنيون فيلتر ANION FILTER

 

كه اين سه برج كار حذف يونهاي فلزي و غير فلزي و حذف گاز دي اكسيد كربن را از آب بر عهده دارند . آبي كه براي تغذيه ديگهاي بخار فرستاده مي شود بايد بدون املاح باشد در غير اين صورت املاح موجود در آب بر روي جداره  داخلي لوله هاي ديگ بخار رسوب كرده و ايجاد مشكل مي كنند .

 

ضمنا بخاطر اينكه آب مزوبور خاصيت خورندكي نداشته باشد و باعث خوردگي جداره فلزي بخش هاي مختلف تيوبهاي ديگ بخار نشود لازم است كه اكسيژن و گاز دي اكسيد كربن محلول در آب نيز از آن جدا گردد كه كار حذف دي اكسيد كربن در برج DECARBONATOR  و حذف اكسيژن نيز در  DAEARATOR ( هوا زدا ) صورت مي گيرد . در اين محل با گرم كردن آب تحت فشار با استفاده از بخار : كم فشار LOW PRESSURE STEAM  اكسيژن از جريان آب حذف مي شود . چون هر چقدر آب گرم تر باشد قابليت نگهداري اكسيژن محلول در آن كم مي شود ( "كشش سطحي" آن هم كمتر مي شود كه البته به بحث ما ربطي ندارد و مربوط به بهتر شدن جذب آن از طريقه ديواره سلولي موجودات زنده و انسان است ) .

 

براي جلوگيري از تشكيل رسوب در ديگهاي بخار و خصوصا مخرن بخار : STEAM DRUM  مقاديري تركيبات شيميايي از قبيل هيدرازين : توسط پمپ هاي كوچك رفت وبرگشتي كه فشاري بالاي 50 كيلوگرم توليد مي كنند به درون مخزن بخار تزريق مي شود . چون فشار مخزن بخار حدود kg/cm2 50 است .

 

واحد UT700 كه تامين كننده سوخت مجتمع است .

واحد: UT 800 شامل يك برج خنك كننده : COOLING TOWER

واحد UT900  كه شامل بخش هاي عمومي شركت آب نيرو مي شود . زباله سوز :

 

..........................................نويسنده : محمد توكلي – ماهشهر 10 مهرماه 1385 BIPC