Monday, November 13, 2006

لزوم ساخت واحدهای شیرین سازی گاز طبیعی :

 


کشور ما  بعد از روسیه دارای دومین ذخائر  بزرگ گاز طبیعی در دنیاست . از این رو سرمایه گذاری بر روی ایت سوخت تمیز و با ارزش برای ما جنبه حیاتی دارد . اما فراتر از ویژگی که سرزمین ما دارد اساسا در حال حاضر
گاز طبيعي از عمده ترين منابع ت‍أمين كننده انرژي  در بسیاری از نقاط دنیاست از همه مهم تر گاز طبیعی عمده ترین ماده اولیه  صنايع پتروشيمي می باشد .

 

این اهمیتی که استفاده از گاز طبیعی دارد سالهاست که حفظ شده است و حداقل تا دهه های آینده و تا هنگامی که جایگزین جدی برای گاز طبیعی پیدا نشده ادامه خواهد داشت .  از طرفی روند رو به رشد مصرف نفت و محدوديت منابع  نفتی و مشکلات  استخراج آن باعث گرديده است، نگرشي ويژه به منابع هيدروكربوني گازي صورت گیرد . از همین روست که مطالعه بر روی منابع گازی و مشکلاتی که در راه اکتشاف و استخراج آنها وجود دارد از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است .

اما مخازن زیر زمینی گاز طبیعی هم مشکلات خاص خود را دارد که يكي از مهمترين این مشکلات وجود گوگرد در گاز طبیعی است که باعث می شود این نوع گاز را اصطلاحا با نام گاز ترش می شناسند که ناشی از وجود  H2S = سولفيدهيدروژن در این مخازن گازی می باشد .

این از عرصه هایی است که ما باید بشدت بر روی آن کار کنیم تا برای اکتشاف و استخراج  منابع گازی جدید از این فن آوری استفاده کنیم .

اما عرصه دومی که ما باید خیلی فعال باشیم و حداکثر تلاش را انجام دهیم این اسن که بر روی واحدهای شیرین سازی گاز کار کرده و سرمایه گذاری کنیم این واحدهای فرآِیند و فن آوری چندان پبچیده ای ندارند و فقط نیاز به سرمایه گذاری دارند .

در همین منطقه خوزستان و گچساران چندین واحد شیرین سازی گاز وجود دارد . بدون شک در این زمینه ایالات متحده آمریکا پیشرو است . اما واقعیت این است که اغلب واحدهای ما حتی انها که اخیرا شاخته شده اند انطور که باید مدرن و به روز نیستند .

با توجه به اینکه منطقی ترین روش استفاده از گاز طبیعی ؛ استفاده از آن  بعنوان خوراک واحدهای پتروشیمی است و برای این کار نیز لازم است که گاز طبیعی گوگرد زدایی شود و شیرین گردد . بنابراین نیاز به واحدهای شیرین سازی گاز کاملا مشهود است .

 

از آنجائیکه وجود گوگرد در گاز طبیعی باعث صدمه دیدن خطوط انتقال و تجهیزات موجود در فرآیندهای پتروشیمی می شود و همین  امر باعث می گردد که از ارزش این مخازن گازی کاسته شود و باید بررسی شود که میزان گوگرد آنها چقدر است و آیا اساسا ارزش استخراج دارند یا نه ؟


 تعریف گاز ترش :

اصطلاح  «گاز ترش» معمولا به گازی گفته می شود که  حاوی  بيش از 10 %  سولفيد‌هيدروژن می باشد ، استفاده مي‌شود. گاهی نیز این مقدار را بر حسب : قسمت در میلیون PPM  بیان می شود . 

همانگونه که گفته شد اغلب مخازن گاز طبیعی ,  حاوي مقداری  سولفيد هيدروژن می باشد و با عنوان گاز ترش از آن یاد می شود این نوع گاز ارزش كمتري دارد و با توجه به اينكه در اكثر برنامه هاي اكتشاف، ميزان سولفيد هيدروژن مشخص نمي باشد، بعد از اكتشاف در صورت وجود مشكلاتي به همراه دارد كه بعنوان مثال مي توان به آلودگي هاي زيست محيطي در صورت نشت و يا سوزانيدن گاز ترش ، آلودگي مخازن شيرين در اثر نشت گاز از مخازن ترش بداخل آن و در نهايت، افزايش هزينه هاي بهسازي  و تعمیر تجهيزات توليد و انتقال از قبیل جايگزيني خطوط لوله ها و امكانات سرچاهي و پالايش، را در بر خواهد داشت .

 

اما همین  سولفيد هيدروژن  نیز که در در مخازن گاز طبيعي وجود دارد ، دارای  غلظت هاي متفاوتي می باشد که طیف آن از 0 تا 98% حجمی متغیر است .

و در پایان باید به این نکته اشاره کرد که :

 ذخاير گاز قابل برداشت ايران حدود 620 تريليون فوت مكعب معادل 556/17 تريليون متر مكعب است و بعد از روسيه با ذخيره1680 تريليون فوت مكعب، مقام دوم جهان را بخود اختصاص داده است. علي‌رغم وجود ميادين مهمي در شمال شرق، غرب و مركز كشور، اکثر ميادين گازي ايران در جنوب کشور قرار دارند. موقعيت ميادين گاز ي مستقل ايران را نشان مي دهد. بمنظور شناسايي منشاء سولفيد هيدروژن مخازن مستقل گازي ايران، از تعدادي از ميادين گازي جنوب نمونه برداري گاز،كندانست و آب مخزن انجام گرفت.پ

واحدهایی چون NGL 1200 , NGL1300  در گچساران مربوط به سالهای پایانی دهه 70 میلادی بوده اند که اکنون با چندین دهه تاخیر و بصورتی نه چندان مطلوب ساخته شده اند .

 

 

......................................م.ت 21 آبانماه 1385